Beton wordt over het algemeen in verband gebracht met een moderne, strakke bouwstijl. Toch leent beton zich ook voor een combinatie met een traditionele stijl; dat bewijst bijvoorbeeld deze schuurwoning, die gedeeltelijk met dit veelzijdige materiaal gerenoveerd werd.

Toen de bouwheer deze oude woning opkocht, wilde hij de bestaande schuur omtoveren tot een bewoonbare leefruimte. Dit werd gerealiseerd met beton. Ikzelf ben alvast overtuigd van het resultaat. Nu ben ik wel benieuwd hoe de architect te werk is gegaan.

Niels, dit is hier een oude hoeve uit de jaren ‘50. Hoe ben je nu op het idee gekomen om de bijhorende schuur te verbouwen met beton?

Wel, het gaat om een zonevreemde woning, en er was ook discussie tussen bouwheer en bouwdame. De bouwheer wou de oude schuur afbreken, de bouwdame wou hem behouden. Uiteindelijk hebben we voor de middenweg gekozen en hebben we een nieuwbouwvolume in de oude schuur gezet. Daarbij zochten we naar een ruw materiaal waar we ritmisch mee konden werken. Daarvoor was beton dus ideaal.

Nu, je had ook kunnen kiezen voor bijvoorbeeld bakstenen, wat misschien meer had aangeleund bij de bestaande constructie, maar toch heb je resoluut voor beton gekozen.

Ja, we vonden het heel belangrijk dat het nieuwe materiaal – dus dat van het skelet dat we in de oude ruïne zouden schuiven – net zou contrasteren met de oude baksteen zoals je die daar ziet.

Je zei net: «het skelet erin plaatsen»… Dan ga ik ervan uit dat je prefabbeton gebruikt hebt?

(klopt)

[Euh…] Het is grotendeels prefab, maar hier en daar hebben we – omwille van de afwijkingen bij de bestaande contouren – toch ook ter plaatse beton moeten storten. Maar het overgrote deel is wel prefab, ja.

Bij prefabbeton wordt meestal gedacht aan grote panelen, maar dat is hier dus eigenlijk niet het geval?

Nee, nee, klopt. Hier bestaan enkel de kolommen en bovenliggende balken uit prefab. En aangezien het om een oude ruïne gaat en niet alles perfect recht loopt, hebben we hier en daar ter plaatse beton gestort. Maar dat kun je buiten eigenlijk beter zien.

Wauw Nils, hier komt het concept wel echt duidelijk tot uiting!

Ja, hier zie je goed hoe het betonnen skelet echt letterlijk in de oude schuur geschoven is, hé. Daar zie je alle prefab kolommen en balken, en overal waar we beton hebben toegevoegd in de ruïne is dat gestort beton. De mix tussen het ter plaatse gestorte beton en de prefab was echt een bewuste keuze. Dat was omdat we op zoek waren naar een symbiose tussen beton en baksteen. We hadden een grillige vorm nodig, die dus niet perfect mocht zijn. Dat hebben we dus echt met opzet zo gedaan.

Niels, het concept lijkt logisch, maar de uitvoering ervan zal wel niet zo eenvoudig geweest zijn? Hoe verliep de samenwerking met de aannemer eigenlijk?

Wel, dat is eigenlijk allemaal goed verlopen, maar er ging natuurlijk heel veel voorbereiding aan vooraf. Los van het prefabelement moesten we veel dingen op voorhand uitdenken en uittekenen. Dus alles moest goed voorbereid worden. Ook wat de ter plaatse gestorte dingen betreft is die voorbereiding heel belangrijk, zeker binnenin de woning, denk maar aan ingebouwde zaken zoals verlichting en dergelijke. Die moeten allemaal op punt staan vóór je met de effectieve plaatsing begint. Dat was eigenlijk de grootste uitdaging.

Maar het resultaat mag er wel zijn, hé.

Ja, zeker. Wij zijn er alvast een grote fan van.

Er is nu een duidelijk verschil tussen oud en nieuw. Maar wat is er precies verwijderd, en wat is er toegevoegd?

In feite zijn we vanuit twee verschillende gebouwen gestart: de woning, die van ongeveer 1950 dateert, en dan de schuur uit 1820. We hebben in twee fasen gewerkt: we zijn gestart bij de woning, gewoon omdat onze klant zo snel mogelijk zou kunnen verhuizen. Dan zijn we begonnen aan de uitbreiding van de woning, richting de schuur. De connectie tussen die twee hebben we op het allerlaatst gedaan, en zo werd echt letterlijk de verbinding gemaakt.

Om eventjes terug over te gaan naar de schuur, Niels – hoe zit de structuur nu eigenlijk in elkaar?

Ik kan dat verderop beter tonen, denk ik. Allereerst hebben we het dak afgebroken, alsook de binnenmuren, en ook de voederbakken die er nog stonden van vroeger, want de schuur is echt nog van 1820. Dus we hebben heel wat afgebroken. En dan kwam het moeilijkste stuk, dat ons hele concept bevatte: het toegevoegde gedeelte moest echt tussen de oude structuur in gebracht worden. Dat het gebouw uit twee verdiepingen bestaat, is ook enkel in de tussenruimtes – zoals hier – voelbaar. Hier zie je de prefab echt de grond raken. Tussen de prefab en de oude schuur zaten we met imperfecties, doordat de oude muren natuurlijk niet mooi verticaal lopen. Daarom hebben we daartussen nog een laag beton gestort. We hebben ook geen zichtbeton genomen. Aangezien je zowel de prefab als het zichtbeton samen ziet, hebben we ervoor gekozen om standaard prefabbeton te gebruiken, dat dus niet perfect is. Dus dat was een bewuste keuze.

Niels, wat mij ook opvalt, is dat de ramen zich volledig achter de structuur zelf bevinden.

Ja klopt, je ziet hier dat het glas erachter volledig doorloopt. Dat is zo omdat we hier met een exoskelet gewerkt hebben. De prefab die je hierbuiten ziet is niet enkel de gevelbekleding, maar ook de draagstructuur. Dus het volledige gebouw steunt echt op de buitenschil. Dat resulteert dan in het feit dat je binnen geen kolommen of draagmuren meer nodig hebt, want alles wordt thermisch ontkoppeld gedragen door de prefabstructuur. In de afwerkingsfase hebben we dan ook heel wat kosten kunnen besparen.

Niels, we staan nu op een buitenpatio, die vroeger dus een binnenruimte was van de schuur. Maar wat mogen we binnen dan verwachten?

Dit was echt een woonproject, maar we hebben daarboven wel een beetje werkruimte voorzien voor de bouwdame. En in het hoofdgebouw hebben we ook een stuk zorgwoning voorzien voor de broer van de bouwdame. Maar ik stel voor dat ik binnen alles even toon.

Dus hier, Sam, komen we – heel bewust – centraal binnen in de woning. Het is ook meteen een ruimte waarin je de bovenverdieping kunt zien. Zo voel je meteen ook dat de leefruimte hier gekoppeld is aan het stuk op de eerste verdieping. Die verbinding is bewust visueel en akoestisch gemaakt. En dan verderop… daar… Omdat… Omdat je hier anders nergens de aanwezigheid van die schuur voelt, zie je in de uithoeken van de woning – bijvoorbeeld hier, in de ontspanningsruimte voor de kinderen – toch nog de ommuurde buitenruimte. We vonden het wel belangrijk dat we, op een vrij groot terrein, toch nog intieme plekken konden creëren.

Niels, wat ik ook leuk vind is dat het beton niet alleen buiten expliciet gebruikt wordt, maar dat je ook binnen voor het plafond ter plaatse beton gestort hebt.

Inderdaad, de volledige gelijkvloers – zowel hier... als vanachter... als het tussenstuk dat alles verbindt – én de eerste verdieping... zijn ter plaatse in beton gestort. Dat hebben we op de authentieke manier gedaan, met plankenbekisting.

Wat ik ook heel leuk vind, is dat de bekistingsplanken mooi overeenkomen met de uitsparingen voor de verlichting.

Ja klopt, al van bij de conceptuele fase hebben we echt moeten bekijken hoe we de verlichting zouden inbouwen, wat voor verlichting we zouden gebruiken, welk type spot, waar we die zouden zetten, hoeveel,… Dat is echt allemaal op voorhand bepaald, lang voordat de werken gestart waren.

De slaapkamers van de kinderen bevinden zich boven in het andere gebouw, maar hier in de oude schuur hebben we beslist om – los van de speelruimte van de kinderen – er de masterbedroom van de ouders te voorzien. Want we zitten hier toch met een meer geborgen gevoel dan boven. Dit is dus de ‘suite’ van de ouders, met een dressing, slaapkamer, en dan hier aansluitend de badkamer. Het was ook de eis van de bouwdame om een bad aan het raam te hebben staan, zodat ze kan genieten van de buitenruimte. Hier kun je opnieuw goed zien dat het nieuwe volume losstaat van die oude schuur, zodat je hier een intieme sfeer krijgt, maar wel nog met een buitenruimte. Laat ons dan ook eens boven kijken.

Hier hebben we een betontrap voorzien, afgewerkt met lamellen op kantparket. Alles onder de trap hebben we dan volledig benut met kasten, met opbergruimte voor schooltassen, schoenen en jassen… Een beetje vanalles.

Wauw Niels… Hier komt het concept wel goed tot zijn recht. Al dat glas rondom rond…

Ja, juist, dat exoskelet zorgt er hier eigenlijk voor dat het glas letterlijk volledig rondom rond loopt en nergens door een binnenkolom of draagmuur onderbroken wordt. Dit stuk hier bijvoorbeeld is helemaal niet dragend, maar dient enkel als vast element om opbergruimte te hebben. Maar al de rest hier binnenin staat los.

Nu begrijp ik volledig waarom jullie ervoor gekozen hebben om de leefruimte boven te plaatsen.

De gemeente had geëist om alles wat boven de oude muur uitstak zo transparant mogelijk te maken, net omdat dit gebouw zonevreemd gelegen is. Dus het was een heel bewuste keuze om de leefruimtes naar de eerste verdieping te brengen. Nu heeft men hier 360 graden zicht, op een natuurlijke omgeving nog wel. Je kunt vanaf hier zelfs tot in Brussel kijken.

Het lijkt eigenlijk alsof de buitenstructuur doorloopt naar binnen. Hoe zit dat dan met de isolatie?

Die buitenschil dient in feite enkel als steun en is er natuurlijk ook voor het visuele aspect. Maar uiteraard zijn zowel de buitenschil als de binnenschil thermisch ontkoppeld. Je krijgt hier een soort ‘ophanging’, zoals bij een balkon, om het zo uit te leggen. Het dak hangt dus thermisch ontkoppeld, zoals een balkon, op aan de buitenstructuur.

Schuurwoning in beton

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal