Het is al heel lang geleden maar ik weet het nog heel goed tijdens een reis naar Denemarken zag ik ineens langs die kleine gevels van die kleine boerderijtjes een heleboel van deze plant staan : stokrozen! Het zijn geen rozen maar ze worden stokroos genoemd, ja kijk, omdat zij langs zo’n stok, een rechte stengel, de ene na de andere bloeien. Je moet eens kijken: deze staan nu open. Ieder knopje die je hier ziet wordt zo’n prachtig bordeaugekleurde stokroos. Er zijn er trouwens ook in het wit, in het geel … en ze kruisen dan met elkaar. Dat gebeurt door de bijen en de hommels, maar in ieder geval, op deze plaats kunnen we zien dat ik eigenlijk de toestand in Denemarken heb nagebootst want ik heb een stokroos gezaaid vlak tegen de gevel. Ik heb nooit gegoten, ik heb nooit voeding bijgegeven maar dat is de ideale standplaats voor een stokroos. Zet die niet in een border, maar zet die gewoon tegen een muur. Waarom? Het is er niet te vochtig. Daar kunnen ze echt niet tegen. Het is er kalkrijk door de mortel die werd gebruikt in de fundering en tussen de stenen. Het is er droog en kalkrijk en dat moeten ze hebben. Veel of weinig zon? Het maakt eigenlijk niet zoveel uit want deze krijgt pas zon in de late namiddag en je moet eens kijken, hij gaat weer naar de drie meter. Vorig jaar was hij niet hoger dan dit maar ik durrf er mijn hoofd op te wedden dat hij tot aan de dakgoot zal gaan. Natuurlijk moet je dan een beetje aanbinden want allicht zou hij dan anders helemaal naar deze kant hangen maar ik heb hem aangebonden en nu is het iedere dag genieten van die prachtige bloemen van de stokroos. Een van de planten die je tegen een gevel kunt zetten, en aan de zonnige kant van het huis, daar heb ik er nog zo’n paar staan.
Hier staan we aan de warme kant en wat vandaag betreft aan de hete kant van ons huisje. Deze gevel krijgt de ganse tijd zon van in de voormiddag tot in de late namiddag en wordt al heel snel opgewarmd en het strookje grond erlangs dat is heel erg droog, het is kalkrijk dus er zit wel wat puin in de grond maar ook hier weer op voorhand goed nagedacht over welke planten passen nu op zo’n plaats in dat droge, subtropische gegeven. Ja, dat is eigenlijk heel eenvoudig. Rozen, die vinden dat helemaal niet erg. Zodra die zich gesetteld hebben, misschien moet je het eerste jaar een beetje gieten, maar daarna gaan die met hun wortels op zoek naar voldoende vocht en kijk hoe deze roos, het is een klimroos die Compassion heet, die heerlijk ruikt, en die heel mooi herbloeit, maar om dat herbloeien te bevorderen, moet je ook hier weer de uitgebloeide bloemen eruit halen. Dat gaan we nu doen en ik toon je even hoe. Kijk, deze tros is uitgebloeid. Ik ga nu naar beneden toe, ik wil dat deze tak later naar boven toe gaat: ik ga er niet teveel van weg snijden, maar altijd, de roos heeft hier gestaan, het rozentrosje, dan ga ik twee of drie bladeren naar beneden en daar knip ik. Hup, heel eenvoudig.
En dan gaan er op de stengel nieuwe knoppen nieuwe knoppen ontstaan en gaat deze roos, zij het, minder uitbundig maar toch nog redelijk met hier en daar een roos blijven doorbloeien. Een doorbloeiende roos kun je echt zelf veroorzaken door heel snel de uitgebloeide rozen weg te nemen want anders gaat de energie van die roos naar de bottels en zaad vormen en daar zijn energie voor gaan gebruiken. Nu gaat de energie naar de nieuw knoppen die nieuwe trossen gaan vormen. Dus ook deze is voorbij zijn bloei, kijk, de blaadjes zijn helemaal los en die heeft al gebloeid op een plaats waar ik vroeger heb gesnoeid, dus één blad, twee bladeren, ik ga er hier drie pakken. Hup.
De knoppen waaruit de nieuwe roos gaat komen zit in deze bladoksels. Als ik nu snoei zodat deze knop naar buiten wijst, en altijd schuin snoeien, in verband met het rotten of het stagnerend water te vermijden, hup, zo, dan gaat uit deze knop naar het licht toe een nieuwe roos groeien. Ook hier weer; een, twee … en knip. We zijn er bijna, hé! Ah, hier staat nog een grote. Die is ook helemaal uitgebloeid. Dit is de onderste roos; één, twee … en hier staat de knop in het oksel, hup, zo afgeknipt. Natuurlijk, als er in een tros roosjes zijn die nog niet zijn uitgebloeid, dan ga je die niet ineens wegknippen. Deze is al uitgebloeid; die haal ik al meteen uit. Hopla, die is weg.
Maar kijk nu toch eens aan; dat verbloeien van dat roze naar dat witgeelachtige, dat open komen, ik verkies ook rozen die hun meeldraden na verloop van tijd laten zien, dat is voor de bijen en de hommels, dat is heel goed voor de natuur. Sommige rozensoorten maken echt boeketten, hé, en kijk, als je een vaasje hebt en je zet er zo ene in, dan is je vaas meteen gevuld.
Rozen, stokrozen, uiteraard; lavendel. Heb je een hete gevel met droge grond, plant daar lavendel, die houden daar van! Denk aan de streken waar die lavendel professioneel wordt gekweekt, zoals in de Provence, het plateau van Valensole ziet blauw van de lavendel omdat die grond daar kalkrijk en arm is en daar doet die plant het goed. Binnenkort gaan de bloempjes open en zal het hier weer heerlijk ruiken. Nog zo’n droogteminnaar is rozemarijn. Ik heb hem een beetje moeten opbinden omdat hij over mijn oprit viel maar door telkens de topjes eruit te halen voor gebruik in de keuken – gebakken patatjes, met wat fijne rozemarijn erover, man, man, man … dat is smullen, een echt zomergerecht – kijk, door dit te doen, telkens die topjes eruit te snijden, gaat die rozemarijn bovenaan heel sterk vertakken. Kijk, dat zie je hier. Kijk hoeveel takjes hier. Die gaat heel sterk vertakken en gaat dan een veel dichtere plant vormen. Mjah, die geur alleen al! Dat is pracht, hé! Rozemarijn; zelfs lekker om zo op te kauwen. Het toppunt van Zuiders genot; abrikozen! Abrikozen hier bij ons … [lacht] in Oost-Vlaanderen tegen de gevel, kijk, er stonden heel veel bloemen aan. Dit jaar heb ik een tiental abrikozen, vorig jaar maar vijf, dus we zijn op de goede weg. Deze plant geniet van het feit dat deze gevel ‘s avonds ook nog eens warmte afgeeft en zo kun je een subtropische boom tegen je gevel planten. Niet alleen abrikozen, dat geldt ook voor deze druif hier, die stond hier, een vondeling, was helemaal overwoekerd en na drie jaar snoeien heb ik hem helemaal tegen de gevel gekregen en ik heb de lange uiteinden een paar weken geleden al gesnoeid. Dit hier, ook zo’n zuiderse droogtebloeier; dit is oregano maar wel een zeer lichtbladige vorm. Ik vond het mooi om die te laten samengaan met het grijsgroen van de lavendel en dan deze lichtbladige oregano.

Dat is voor op de spaghetti, dat is voor op de pizza. Dat is die typische Italiaanse geur en smaak die je in de pizzeria, bij de echte Italiaan gaat ruiken op je pizza’s. Ja, en dan dit roosje hier. Het is ook een vondeling, ik ken de naam niet. Ik dacht dat het een struikroos was maar ik heb een tak laten doorgroeien en kijk, dit was een paar weken geleden nog een zee van witte bloemen maar hij is hier aan het herbloeien en hier ga ik het niet wegsnoeien want iedere bloembodem hier, dat wordt een rozenbotteltje. Tegen de winter aan is dit weer helemaal mooi van de rozebottels. De merels en de zanglijsters, en alle vogels van deze tuin die dat graag lusten, komen daar van genieten. Voila, een zuidgevel met specifieke beplanting dat kan gewoon niet mislukken en zoals je ziet: veel plaats heb je niet nodig. Als je dan aan de andere kant kijkt, daar heb ik ook nog zo’n smalle strook. Ja, dat is een heel ander verhaal. Daar heb je te doen met planten die heel graag een beetje vochtig en in de schaduw staan. Die moet ik hier niet proberen. Dat is gegarandeerd een mislukking. Hier heb ik te maken met hosta’ of hartlelies, dovenetel, met allerlei andere planten die heel goed, bijvoorbeeld hier dat zenegroen, die bodembedekker, die het hier ook heel goed doet, dat zijn planten die liever in de schaduw staan dan in de volle zon.
Schaduwrijke planten, hosta’s, dat is allemaal heel mooi maar ik zie het hier weer opnieuw, spijtig genoeg, en je kent het zelf ook wel, hosta’s hebben altijd last van slakkenvraat. Wat die slakken daarin gezien hebben, ik zou het niet weten, maar daar mag staan wat wil, iedere keer willen ze en moeten ze naar die hosta. ‘s Nachts komen ze naar boven gekropen en eten ze hier het bladgroen weg. Het is toch wel spijtig want je moet eens kijken wat een mooie bladvormen en -kleuren dat zijn, maar oké, dan ga ik wat korrels strooien. Ik gebruik wel biokorrels. Slakkenkorrels die zich niet opstapelen in de voedselketen, die volledig veilig zijn voor gebruik voor kinderen en huisdieren.
Kijk, en dan ga ik onder iedere hostaplant wat korrels strooien, een handvol. Slakken worden daar onweerstaanbaar door aangetrokken en sterven een stille dood. Ze kruipen in hun holletje en dan zijn we er vanaf. Spijtig want hosta’s zijn heel mooie bladplanten en er bestaan talloze variëteiten. Kijk maar eens naar deze hier, met dat mooie wit in het centrum van het blad. Goh, die heeft het ook erg te pakken, hier is het dan weer geel aan de rand.

Er zijn ook minihosta’s tegenwoordig die je op heel kleine plekken of in potten op een balkon kunt zetten, maar zoals ik al zei: ze moeten die hosta’s hebben en ze blijven van de rest af. Die dovenetels hier, dat vingerhoedskruid dat er tussenkomt, kijk, die gaat wel bloeien. Dat is een late. In de zon zijn ze al uitgebloeid, in de schaduw moeten ze nog beginnen. Dat is zo, dat seizoen moet dan nog iets later beginnen.
Voilà, dat was de oprit en naast deze schaduwkant en die bijzonder warme kant is er nog een andere gevel, een noordgevel aan dit huis en daar is wel heel veel schaduw. Laten we daar eens gaan kijken.
Waar veel schaduw is, jah, daar kan je best kiezen voor bladplanten. Planten die vrij grote bladeren maken en die diepe schaduw kunnen verdragen want er is halfschaduw, waar er voor zes, zeven uur per dag toch de zon schijnt. Of toch vijf uur maximum. Dan is er diepe schaduw waar de zon helemaal niet komt of maar een of twee uurtjes per dag, en dan is er nog volle zon. Hier staan we aan de noordgevel. Je voelt het al aan de muur zelf. Die blijft altijd fris. Hier komt nooit de zon tegenaan geschenen en hier heb ik gewerkt met varens. Er staan eigenlijk drie soorten varens hier in dit tuintje. Je moet eens kijken hoe frisgroen dit is, dit is een tongvaren waar de sporen aan de onderkant van het blad komen. Kijk, ze zijn nog niet rijp, ze moeten nog bruin worden, maar dit zijn allemaal de nieuwe bladeren van dit jaar. De bladeren van vorig jaar heb ik allemaal weggeknipt en dan komt hij zo terug, kijk eens wat een stevige plant. Ondanks het feit dat hij er heel weelderig uitziet en dat je zou denken dat is een plant die veel water nodig heeft, is dat helemaal niet het geval. Hij staat hier zelfs vrij droog tegen dit muurtje aan en hij doet het prima. Dit zijn planten die ik ook als zaailing heb zien opkomen en die ik heb gespaard zodat ze zich hebben kunnen ontwikkelen. Deze hier zijn er uit zichzelf gekomen. Dit is de wijfjesvaren. En die doet het ook goed op vrij droge plaatsen in volle schaduw. Daar staan er nog twee. Heel deze kant is met varens eigenlijk volgeplant. Ze gaan mooi uiteen en kunnen op korte tijd voor een weelderig effect zorgen. Dan hier, mijn persoonlijke favoriet, dat is deze varen, dat is een varen die komt uit Amerika, uit Pennsylvania, kijk eens hoe mooi gekruld die bladeren zijn. Ook weer hier de sporen die aan het rijpen zijn aan de onderkant. Ik vind dit een prachtige plant, je moet eens kijken hoe die helemaal open gaat en dan met die sierlijke bladeren … ja, en hier weer afsluiten met zo’n tongvaren met die frisgroene blaadjes. Hier heb ik helemaal geen werk meer. Af en toe komt er wel eens zevenblad opsteken, maar dat trek ik er dan wel gewoon uit, hé. Daar heb je geen omzien naar en jah, de juiste plant weer op de juiste plaats, hé!
Hier aan deze kant komt toch weer meer zon en hier heb ik een struikenborder ontworpen met wat hortensia’s erin en iets wat er uit zichzelf gekomen is. Dat is een geschenk van de natuur, dat is hier dit plantje, wat eigenlijk een uitstekend weefplantje is. Wat zijn weefplanten? Dat zijn planten die zich doorheen die struiken weven zodat er toch een mooi natuurlijk geheel ontstaat, en zo’n weefplant is dit Robertskruid. Dit is een geraniumsoort; Geranium Robertianum, het Robertskruid. Wat is er nu zo mooi aan? Dat bloeit een heel voorjaar tot een stuk in de zomer en daarna gaat het langzaam afsterven maar bij dat afsterven verkleurt de plant in het prachtigste rood dat je kunt hebben. Een klein beetje herfst in het midden van de zomer. Kijk eens hoe mooi dat rood van dat Robertskruid hier gaat met de bloemen van de Fuchsia magellanica, van deze winterharde fuchsia, waarvan de bloempjes trouwens eetbaar zijn.
Je weet al dat ik een grote liefhebber ben van bijzondere bladvormen en bladstructuren, van texturen van blad, als je daar veel verschillende van in de tuin hebt, dat maakt het altijd heel boeiend, onafgezien van de bloei. En dit is een plantje, ja, ik zag het voor het eerst tijdens een tuinreis onlangs in East-Anglia, in Engeland, in de tuinen van Beth Chatto, en het is een plantje dat ik daar heb gekocht. Het is een Persicariasoort, je ziet al een beetje aan de bladkleur dat het gaat om perzikruid, maar dit blad is zo bijzonder van vorm; kijk naar die speervormige bladtop en dan die twee lippen hier nog links en rechts, ik vind het echt prachtig! Dus dit is één plantje van slechts van enkele weken oud, hierachter staat er nog een, maar ik ben er zeker van, eer de zomer voorbij is, zal heel dit stuk hier onder mijn esdoorn volstaan van die Persicaria. Ja, ik vind het gewoon prachtig. Ik ben benieuwd naar de bloempjes; er zouden witte bloempjes in komen, maar dat moeten we later zien.
Kijk eens hoe deze schermhortensia stilletjesaan zijn bloemen laat zien … oh, met die droogte en die warmte van vandaag laten ze hun blaadjes al echt hangen. Ik denk vanavond dat ik hier en daar al een emmertje water ga gieten. Kijk eens naar deze kleur; dat is roze, en ook in het midden, die bloemetjes gaan roze worden. Ik heb deze hortensia laten groeien zoals ik hem geplant heb en ik heb er niets aan gedaan. Hij heeft alleen een beetje hortensiamest gekregen in het voorjaar, maar een beetje verder heb ik een experimentje gedaan. Deze hortensia’s gaan blauwachtig verkleuren. Niet alleen de randbloempjes, die gaan witachtig blauw zijn, ook hier in het midden, de fertiele bloempjes, dit zijn steriele bloempjes, die gaan alleen maar dienen om insecten te lokken, die grote bloempjes, maar dit zijn de echte bloempjes met stuifmeel en zo, die zaden gaan vormen, en die zijn ook blauw en dat heeft te maken met de zuurheid van de grond. Hoe heb ik deze grond zuur gemaakt? Wel, ik ben gewoon een blauwmaakproduct gaan halen, aluminiumoxide is dit dat je in de tuinwinkel kan kopen. Dat moet je oplossen in water en een paar keer in het voorjaar je hortensia’s mee begieten waardoor de grond zuurder wordt en waardoor de bloemkleur van hortensia’s die normaal al roze bloeien, blauw gaat worden. Ja, daar hou ik wel van, van die blauwe kleur. Als je het niet doet, dan wordt het roze. Nu, heb je geen zin om naar de tuinwinkel te gaan? Neem dan gewoon wat staalwol, wat schuursponsjes en steek die in de grond rondom de hortensia. De ijzeroxide die dan gevormd wordt bij het roesten van de sponsjes heeft hetzelfde effect. De grond wordt een beetje verzuurd en de bloemen gaan er blauw uitkomen. Misschien nog een tip voor de DHZ’ers onder de kijkers, en die zullen er ongetwijfeld zijn: heb je nog wat verroeste spijkers liggen? Oké, de grond in bij de hortensia. Wel oppassen bij het wieden!
Je ziet het, planten tegen een gevel, het is perfect mogelijk maar je moet er alleen maar voor zorgen dat je de planten op de juiste plek zet. Lees daarom heel goed de labels bij de planten die je koopt. Meestal staat op de achterkant van het naamlabel precies geschreven hoeveel zon, welke grond, hoeveel water, welke verzorging een plant nodig heeft en dan wordt het kinderspel! De juiste plant, op de juiste plaats!

De juiste plant op de juiste plaats

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal