Ja, dit is nu een border waar ik in de zomer normaal geen werk aan heb en dat heb ik gedaan door een doordachte plantenkeuze. De hoofdrol wordt toch wel gespeeld door deze plant. Hij is afkomstig uit China, maakt enorme mooie bladen; het is de Tetrapanax.Die Tetrapanax is niet honderd procent wintervast, maar in de grond overleeft hij altijd en de stam overleeft ook altijd. Hoe hardt het ook vriest, en dan gaat hij het jaar daarna uit de noodknoppen die hij vormt op de stam, gaat hij meerdere stammen maken. Kijk, dit is allemaal van dit jaar. Hier is hij begonnen, en dit is allemaal nieuw, dit is ook van dit jaar, en je ziet dat hij hier ook weer gaat vertakken, dus dit moet na verloop van tijd in mijn verbeelding precies een grote palmboom worden die heel dit stuk gaat overschaduwen waar ik onder kan lopen of mijn stoel kan zetten in de schaduw van die prachtige bladeren. Hij heeft hier wel de hoofdrol in deze border met opvallende bladeren, voor de rest zijn het heel gewone planten maar die wel de eigenschap hebben om te verhinderen dat er veel onkruid tussenkomt. Het eerste, je ziet nu nog de bladeren, hij is allang uitgebloeid , dat was de Helleborus of het nieskruid. Je ziet hier ook nog bladeren, dat zijn er van het voorjaar. Naarmate die gaan afsterven gaat hun rol overgenomen worden door deze Geraniumsoort, zie je? Die twee samen zorgen ervoor dat het stukje hier vooraan in de border dat dat eigenlijk helemaal dichtgegroeid is. Hier zie je dat ook heel goed, kijk: dat is helemaal dichtgegroeid, allemaal bladmassa, daaronder is het te donker voor onkruid. Dan hier achteraan staan gewoon wat Hortensia’s en daarmee is deze border tegen de serre volledig. Ik heb hier bijna nooit iets aan te doen, behalve hier ; kijk, hier komt er zo ene, dat is onkruid, opgeschoten, hop, daar heb ik hem al. Ik heb het al vaker gezegd, hé, als je in de lente in de tuin werkt, heb je in de zomer veel minder werk en is het werk veel lichter, en dat zie je hier. Een border bijna zonder onderhoud, met een goeie keuze van planten. Hortensia’s, Tetrapanax, Geranium’s, Oosters nieskruid of Helleborus. En dan dit hier, dit is een rotsplantje; een Campanula en dit rotsplantje gaat normaal van de rotsen afhangen en bloeien maar hier kruipt het precies tussen de stengels van die Hortensia’s omhoog en maakt ze ook nog een heel mooi blauw accent.
Als je begint met een tuin aan te leggen dan moet je niet nadenken, je moet voordenken. Je moet op voorhand denken welke planten je gaat gebruiken, je moet op zoek gaan naar de uiteindelijke grootte van de planten. Hoe groot worden die Hortensia’s? Wat met deze kerel hier? Hoe groot gaat die uiteindelijk worden? En dat combineren met lagere planten vooraan in de border en dan kan je ook verder nadenken over wanneer gaan die bloeien enzoverder. Ik garandeer je, vanaf februari, als de Helleborus bloeit, tot in volle zomer als deze Hortensia’s gaan bloeien, jah, is dat hier een feest om te zien en de bodem is zo goed bedekt door al dat groen dat er maar weinig onkruid tussenuit komt.
Een andere heel plezante zomerklus is het bijsnoeien van de bloemen. Als je uitgebloeide bloemen wegsnoeit, dan gaat de plant de noodzaak voelen om steeds maar nieuwe bloemknoppen aan te maken om nieuwe bloemen te laten bloeien en zo kun je eigenlijk een heel seizoen gevoelig verlengen en er natuurlijk de plant er mooier laten uitzien. Zoals hier bij deze Cosmos, dat is echt een boerenplant, hé, die zaait zichzelf uit. Je moet eens kijken, dat zijn hier zaalingen van vorig jaar. Ik laat die nu staan. Hier hebben we een uitgebloeide bloem. Wat doe ik daarmee? Gewoon afknippen, hop weg. Deze is ook uitgebloeid. Weg. Deze ook. Dus als je de uitgebloeide bloemen weghaalt, dat geldt trouwens niet alleen voor deze ouderwetse cottageplant, deze boerenplant eigenlijk, want ik herinner mij toen ik klein was bij mijn grootmoeder op het tuinpad, jah, daar stond tussen de bessenstruiken ieder jaar Cosmos. Mijn grootmoeder moest dat niet opnieuw zaaien, dat zaaide zichzelf uit. Het is een heel vlijtig plantje maar als je telkens de uitgebloeide bloempjes eruit haalt, dat is een kleine moeite, dat is een plezant zomerwerkje, dan zul je zien dat hij rijkelijk gaat doorbloeien. Wat aan deze Cosmos ook extra plezant is, is dat hij in verschillende kleuren gaat bloeien.
Een paar weken geleden hebben zich al nieuwe bloempjes gevormd, die ik nu terugsnoei, een beetje naar beneden hier, zo. Dat ziet er weer goed uit. Ah, hier nog ene. Voilà, een plantje die met verschillende kleuren opkomt is altijd plezant. En er staat er hier nog zo eentje; namelijk het Mexicaans madeliefje. Ja, en dat is toch wel een heel speciaal geval. Het Mexicaans madeliefje; je kent dat misschien wel vanop vakantie in Zuid-Frankrijk tegen de gevels onderaan, waar het rijkelijk bloeit en waar het een echt onkruid is. Wel, hier mag het een onkruid zijn op dit plekje waar veel betonpuin zit en stabilisé van het aanleggen van deze trap hier ; daar voelt hij zich op zijn plaats. Die heeft niet veel water nodig en heeft heel weinig voeding nodig. Het heeft vooral veel kalk nodig en moeilijke plekjes om te groeien. En kijk, die bloeit ook met verschillende kleuren, dat gaat van wit over roze naar iets donkere tinten. De bedoeling van deze Mexicaanse madelief is dat hij zich gaat uitzaaien, en waar gaat dat gebeuren? Dat zal hier gebeuren, hier, en hier, en hier vooraan, daar gaat hij groeien zodat hij van deze trap een echte bloementrap gaat maken. Een heel gemakkelijk plantje, de Erigeron, met nog iets erachter dat moeilijk uit te spreken is, ik ga me er nu niet aan wagen, maar vraag gewoon naar het Mexicaans madeliefje.
We zijn nog net op tijd om de bloei van deze prachtige papavers, deze klaprozen, te zien. Het is de slaappapaver, inderdaad de papaver waar, als hij in warme landen groeit opium uit kan gehaald worden. We gaan dat hier natuurlijk niet doen. Ik doe het vooral om de schoonheid van de zaaddozen en natuurlijk om de unieke vorm van deze klaprozen, kijk, het is een variëteit met een zoals een hanenkam gevormde bloemrand. Heel veel stuifmeel waar de bijen en de hommels gek op zijn en voor de bloei ziet het er zo uit; dan heb je een stengel die naar beneden gebogen is, en de dag dat hij gaat bloeien, richt dit stengeltje zich rechtop en komt er een bloem in die na twee dagen al uitgebloeid is en dan uitgroeit tot deze prachtige zaaddozen die je dan kan oogsten, laten drogen en met een beetje van dat zaad strooi ik zo een beetje rond en dan zie ik volgend voorjaar wel welke ik laat staan en welke niet. Dit is zo’n spontane eenjarige zaailing waar ik in het voorjaar heb beslist: «Oh, kijk, hier staat een zaailing van een klaproos en die ga ik laten staan». Zo doe ik dat altijd. Een eenjarige plant? Dat is een plant die in één jaar als plant uit zaad opschiet, bloemen vormt, zaad vormt en daarna afsterft. Er zijn ook nog andere planten; tweejarige planten. Die gaan het eerste jaar gewoon bladeren vormen en het tweede jaar pas bloemen en zaden vormen, en dan afsterven.
Planten die zichzelf presenteren in de tuin als éénjarige zaailing, of tweejarige zaailing, dat vind ik altijd geweldig. Als regisseur van mijn tuin mag ik dan bepalen welke rol hij gaat spelen. Eén van die acteurs in mijn tuin, ja, dat is één van mijn favoriete planten hoor, dat is gewoon het wilde vingerhoedskruid; de Digitalis. Deze heb ik vorig jaar als klein plantje laten staan en heeft hier dan beneden een rozet gevormd en uit dat rozet heeft hij een dikke penwortel laten groeien en in het voorjaar heeft hij de energie van die wortel gebruikt om hier wel tien stengels om hoog te laten groeien en dat heeft gebloeid van beneden tot boven en honderden hommels hebben zich tegoed gedaan aan de nectar in deze bloemen. Je moet eens kijken van dichtbij; in iedere bloem zie je van die kleine vlekjes staan. Wel, die kleine vlekjes stralen UV-licht uit. Dat heeft op hommels en bijen een enorme aantrekkingskracht. Voor hen is dat heel helderblauw. Wij kunnen het met onze beperkte ogen niet zien maar bijen- en hommelogen zijn daar speciaal voor gemaakt om dat te zien. En die vlekjes noem je honingmerken. Bij heel veel bloemen zie je in het centrum van de bloem ook, zoals bij deze buisbloemen, van deze vlekjes. De hommel wordt erdoor aangetrokken en gaat dan op de geur af, en aan de basis van die bloem zit dan een stukje suikerwater, nectar, en dat komen ze dan halen en zo ontstaan er hier dan allemaal zaaddoosjes. Kijk, daar is nog een hommel! Ze kruipt er juist in!
En zo hebben zich hier allemaal zaaddoosjes gevormd die boordevol zit met vingerhoedskruidzaad, maar daarna is het gedaan met de plant. Ja, ik ga een paar van die zaaddoosjes laten drogen om hier en daar in de tuin zowat uit te strooien en dan zien we wel wat ervan uitkomt en in het voorjaar ga ik weer bepalen welke mag blijven staan want het jaar daarna, want het is een tweejarige plant die pas in het tweede jaar bloemen en zaden maakt, om die daarna te laten doorgroeien. Deze mag nu weg. Dus ik ga eerst gewoon de stengels afknippen zodat ik er beter aankan beneden.
Kijk hier eens wat is tevoorschijn gekomen met het uitdoen van het oude vingerhoedskruid; dit is moederkruid, en dit kleine dingetje zal volgend jaar dit ding zijn, zo’n plant! Kijk eens aan, wild, verwilderend, maar zo mooi en doorbloeiend. Het is een samengesteld bloemige net zoals de margrieten die je elders in de tuin al hebt gezien maar kijk eens wat een zee van bloemen. Matricaria heeft bovendien een heel bijzondere eigenschap, want heb je last van migraine en kauw je daarna op die blaadjes dan gaat je migraine sneller over. Het is een beproefd natuurlijk middeltje. Ja, ik heb weinig last van hoofdpijn omdat ik zorgeloos leven heb, maar kijk, dat is mooi gewoon. Dat is gekregen van de natuur en net zoals ik met deze doe; die ga ik niet uitwieden. Die staat hier naast het oesterblad maar die ga ik gewoon laten staan en op een jaar tijd … fsssjt … dan krijg je dit. En als ik deze in het najaar tijdig terugsnoei, gaat hij van dezelfde wortels volgend jaar nog eens terugkomen.
Kijk eens, zie je hierachter die buis? Twee jaar geleden zat die nog helemaal bloot. Dat is de bijverwarming van mijn zwemvijver; hierboven op het dak liggen een paar koepels die de warmte van het zonlicht accumuleren en dat naar de vijver sturen maar dat waren lelijke buizen en ik heb die laten begroeien. Nu zijn er heel wat klimplanten die een buis kunnen begroeien, denk aan blauwe regen enzoverder, maar blauwe regen gaat die buizen op den duur echt dichtknijpen. Ik heb al gevallen gezien waar een Wisteria of blauwe regen een zinken pijp echt helemaal heeft dichtgeknepen. Dat gebeurt niet met deze plant en dit is de Aristolochia of in het Vlaams, de Duitse pijp, en waarom wordt die zo genoemd? Omdat de bloempjes zo precies, kijk eens, een krom pijpje zijn uit Beieren. Je kent dat wel, die boeren met een hoedje met een gemsbaardje op en dan zo’n grote pijp in hun mond. Het is de Duitse pijp of de Aristolochia. De bloemetjes zijn meestal verborgen maar de belangrijkste eigenschap is dat hij langs een buis omhoog kan kruipen zonder die buis te gaan versmachten maar na een jaar of twee, kijk, die buizen zijn helemaal aan het oog onttrokken. De juiste plant, op de juiste plek! Doet het ook prima in de schaduw trouwens want dit is een plaats die volledig is beschaduwd; achter de muur van mijn garage.
Warme dagen! Wie verlangt er niet naar? In de zomer gaan wij naar warme landen op vakantie maar zoals onze zomers tegenwoordig zijn, ja, laten we het maar een ‘klein voordeeltje’ van onze klimaatopwarming noemen, al hoewel, neen, ik zwans ermee, dat is helemaal geen leuk ding die klimaatverandering maar we zitten nu eenmaal met lange, droge zomers. We zitten nu eenmaal jaarlijks met dorgeworden gazons. Hoe verhinder ik dit hier? Wel, van het moment dat een lange, droge periode wordt aangekondigd stop ik met het maaien van het gras. Normaal gaat om de twee, drie dagen, ga ik hier met een kooimesmaaiertj, mooi alles gemillimeterd, voor een klein gazonnetje vind ik dat wel leuk om te doen. Het is een rustpunt in de tuin maar nu mag het een beetje wild uitschieten. Want als je gazon kort maait met die warme dagen, dan ga je heel snel een dor gazon hebben. Laat het gewoon staan. Laat het drie, vier, vijf centimeter hoog worden tot de regen eraan komt en dat zal het binnen een week of twee weken wel eens zijn maar zolang wordt er hier niet gemaaid. Dat is de beste tip om je gazon zo lang mogelijk groen te houden.

Zo zie je maar, een doordacht ingerichte tuin vraagt minder onderhoud. Meer tijd dus om te genieten!

Goed gekozen border, weinig onderhoud

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal