Een eigen tuin, dat is een droom van heel veel mensen, maar hoe begin je eraan? Wat we hier gaan doen is een gezinstuin aanleggen, maar we stellen ons daarbij wel enkele vragen. Ten eerste lijkt het ons zo dat je voor de aanleg van een tuin een redelijk groot budget nodig hebt als je het in één keer doet. Maar dat hoeft niet; je kunt het ook gaan faseren, dus in stukjes doen. Het eerste dat je je moet afvragen is: wat kan ik er NU aan spenderen? Wat kan ik eventueel zelf doen? Wat wil ik er later aan spenderen? En ten slotte: hoe kan ik ervoor zorgen dat de tuin onderhoudsarm is zodat de onderhoudskosten minimaal zijn? Op die manier, gespreid in de tijd, lukt het best. Ook bij u – ook bij de doe-het-zelver! In deze reeks zullen we om de 14 dagen stap per stap laten zien hoe een gezinstuin wordt aangelegd en hoe je daar ook heel veel zelf bij kunt doen.

Het eerste dat je zelf al kunt doen, is het grondstuk van de tuin opmeten en alle aanwezige elementen op die tekening zetten. Tekenen kun je doen met je hand, met een potlood op papier, maar er zijn ook heel goeie en gratis tekenprogramma’s die je online kunt downloaden en waarmee je een tuinplan kunt samenstellen. Dus nu eerst: meten!

Voilà kijk, een eerste tekeningetje: gewoon een tekening met de lengte en de breedte van de tuin, en ik heb ook al meteen achteraan de plaats van die knotwilg op gezet, want dat is een element dat ik graag wil behouden. Het tweede dat je moet doen na het opmeten van de tuin, is kijken welke elementen in de tuin je zeker wilt behouden, of waarop je het zicht moet behouden. Want deze tuin is voorlopig nog kaal, op die ene knotwilg na, maar daarginds staan twee prachtige notenbomen waar we zicht op hebben. Geleend landschap, zouden we dat kunnen noemen. Daarop moeten we het zicht zeker behouden. Dus in die richting moet het zicht zeker vrij gehouden worden. Dat zal ik hier ook al aanduiden. Ziezo, met een pijl. En ook naar achteren toe moeten we het zicht vrij houden. Aan de andere kant van de tuin zitten we vlak bij de dieren van de buren, plus wat tuingebouwtjes. Dus in die richting kunnen we het zicht beperken.

Kijk, dan kunnen de ideeën beginnen te rijpen. Ik denk ineens aan het feit dat we ook een vrij groot tuinhuis moeten zetten, voor al het materiaal en het speelgoed van de kinderen, enzovoort. Als we dat aan de te verbergen kant plaatsen, dan is al een stuk van dat zicht weg, dus dat zouden we kunnen doen. Naarmate je aan het tekenen bent zul je merken dat er steeds meer ideeën bij komen. Een tip: ga stelen! Met je ogen, natuurlijk. Kijk rond, ga naar tuinbeurzen, kijk op televisie, kijk op het internet, zoek mooie tuinen en tuinplannen... En kijk vooral naar de vormen in de tuin. Dan komen de ideeën vanzelf.
De buren hebben een fietscafé. Qua terras moet er natuurlijk iets anders komen dan deze voorlopige afsluiting, die ondertussen bovendien al helemaal aan het uitrafelen is. Dus ook dit element moeten we wegnemen. Hier gaan we zorgen voor een degelijke, mooi gesloten afsluiting.
In heel wat nieuwe of te vernieuwen tuinen staan er al bomen. Hier is het er nu maar eentje, een knotboom. Vanop afstand leek het een knotwilg, maar als je heel goed kijkt naar deze zwarte knoppen, dan zie je dat het om een es gaat. Een knot-es dus. Dat is iets dat je niet zo vaak ziet. Hij heeft een mooie vorm, dus we gaan hem zeker behouden. Dat is een vraag die je jezelf moet stellen: staan er bomen in de tuin die je wilt veranderen? En moeten die bomen echt wel weg? Want als ze weg moeten, dan moet je een vergunning aanvragen bij de gemeente en dan is het nog maar de vraag of je ze zult mogen weghalen. Als ze niet echt weg moeten, laat ze dan staan. Bomen geven aan je tuin meteen een volwassen uitstraling en gewoon ook een mooi accent in de hoogte. Deze gaan we dus behouden. Hij zal geknot moeten worden, gesnoeid worden dus. Maar dat zullen we nu nog niet doen. Dit is hout van vorig jaar, dit zijn dus allemaal jonge loten die erop gekomen zijn, de dikste zijn misschien van het jaar daarvoor. Maar hier zou ik dus nog een tweetal jaar mee wachten, zodat die eerst een heel mooie kruin krijgt, en dan kun je om de twee à drie jaar de boom knotten. Knotbomen zijn heel belangrijk in het landschap, want in zo’n bomen zitten heel vaak holtes die dan als woonplaats dienen voor allerlei kleine dieren en voor insecten. Biologisch héél belangrijk dus. Hij mag blijven!

De tuin ligt er nu nog heel oneffen bij. We moeten die eerst vlak en onkruidvrij maken. Voor een kleine tuin kan je dat gemakkelijk zelf doen met een bosmaaier. Een bosmaaier met nylondraadkop is bedoeld om gazon mee te trimmen. Om onkruid te maaien kiezen we voor een bosmaaier met een maaimes. Daarmee haal je de taaiste struiken en twijgen weg. Daarna verwijder je het onkruid om straks de grond te kunnen bewerken.
Onze tuin is té groot om dit zelf te doen. Het eerste budget gaat naar de huur van een kraantje en een container om de tuin te effenen en de overbodige aarde weg te voeren.

Voilà, ik heb nu de lijnen die ik buiten heb opgemeten op een millimeterblad uitgetekend, zodat ik al een overzicht krijg. Daarbij heb ik ook een wensplan opgesteld. Wat is dat? Dat is in feite een oppervlakteplan waarin je in grote mate de dingen zet die je in je tuin wilt hebben. Vanachter in de hoek wil ik bijvoorbeeld een zitplaats. Ik wil ook een speelveldje voor de kinderen… Plaats voor een serre… Ergens moet er ook een vrij groot tuinhuis komen… Ik wil een groot gazon, en ik wil een speeltoestel voor de kinderen… Misschien wil ik later nog wel een zwemvijver, dus moet daar ook ruimte voor voorzien worden. Er moet een carport komen, er moet een terras komen… Zulke dingen. Dat is dus het eerste plan: een wensplan waarop je, ook na overleg met je partner of huisgenoten, bepaalt hoe je de tuin ziet. Moet hij er strak uitzien of niet? Wil je het landschap daarachter zien of mag dat afgesloten zijn? Onderhoudsvriendelijk is een vaak voorkomende eis. Het moet misschien wel een vierseizoenstuin zijn, waarin je in elk seizoen wel iets ziet bloeien – herfstkleuren in de herfst, mooie bloemen in de zomer,… En ook in de winter moet er dan wel iets spannends te beleven zijn in de tuin. De bomen mogen ook best fruitbomen zijn. Waarom niet?
Nu moeten we puur naar de structuur kijken. Het is nog te vroeg om te gaan bekijken welke struiken of bomen je wilt. Dat is pas in een tweede fase. Nu denken we aan de structuur, aan de grote elementen die in een tuin moeten komen en waar we die gaan plaatsen. Dus nu gaan we hierover nadenken. We gaan in de buurt of op internet op zoek, en met onze ogen gaan we ideeën stelen. Ik zou het liefst beginnen met het tuinhuis, omdat dat toch het grootste element is dat in de tuin zal komen. De plaats waar dat tuinhuis komt is wel belangrijk. Dus moeten we eerst kijken welk tuinhuis we gaan plaatsen en wat de maten daarvan zijn.
Ja, en terwijl ze buiten bezig zijn met het eerste grondwerk, heb ik alvast het tuinhuis gekozen: het zal een zeer sober tuinhuis worden. Ook dat is budgetvriendelijk, want je kunt hier heel ver in gaan, maar je kunt het ook eenvoudig houden. Ik heb online een heel mooi tuinhuis gevonden, van ongeveer 3,5 meter op 3,5 meter. Dat is wat we gaan plaatsen. We moeten hier rekening mee houden en de graver buiten dus verwittigen dat hij straks, waar het tuinhuis moet komen, wat extra diep graaft zodat we ruimte hebben voor een betonplaat en voor het leggen van de dallen en zo. Dus het is het best om dat grote element, het tuinhuis, meteen al aan te duiden op het plan en in de tuin.
Kijk, wat ik hier in grote lijnen op het wensplan heb uiteengezet, werd overgezet op deze schets. Hierop heb ik aangeduid waar het gazon moet komen, en ook waar het tuinhuis moet komen, omdat dat het grootste element is. Met dit plan kun je dan later de tuin in om de verschillende locaties af te bakenen, paaltjes in de grond te steken, koordjes te spannen, enzovoort. Dat is de volgende stap. Hier staat ook al op hoe de zon beweegt. ’s Morgens is ze voor het huis, ’s middags schijnt ze langs de zijkant van de tuin, en tegen de avond zie je de zon over de velden ondergaan. Eigenlijk is het dus wel een mooi georiënteerde tuin.
Het bodemonderzoek is heel belangrijk. Waarom? Omdat we dan later de planten kunnen aanpassen aan het type bodem. Dat is altijd beter dan omgekeerd: de bodem aanpassen aan de planten. Het eerste is veel goedkoper en we hebben hier toch te maken met een budgetproject, dus we moeten ook op al die details letten. We zitten hier met een gestoorde bodem, wat betekent dat we verschillende grondsoorten samen zien. Er zitten ook stukken puin in, kijk, stukken baksteen. Hier zit zandgrond – geel, zelfs een beetje wit. Er zit ook klei tussen – kijk, dit is klei. De grond zal later gemengd worden door het frezen van de tuin, daarom is het belangrijk dat als we nu bodemstalen nemen, we dat op verschillende plaatsen doen. Ongeveer een halve kilo heb je nodig, en daarmee kun je dan naar het tuincentrum, waar ze de grond zullen ontleden. Dan zullen we al meer weten.
Voilà, ik heb hier zo’n handige grondboor. Het zou ook gaan met een stuk elektriciteitsbuis die je in de grond slaat. Met een schop kan het ook. In ieder geval moet je een dertigtal centimeter diep gaan om materiaal te verzamelen. En dat doen we dus op verschillende plaatsen. Voilà.
Wat ik nu in de emmer verzamel zal straks heel goed gemengd worden. Daar gaan we dan mee naar het tuincentrum. Dan weten we welke mineralen er in de grond zitten, en weten we dus ook of de grond arm of rijk is. Dan pas je je beplanting daaraan ook aan. Je zult bijvoorbeeld geen moerasboom in droge grond planten. Of bomen die heel veel voeding nodig hebben niet op een arme grond zetten.
Hierzie, nog een hemd van een soldaat.
Het moet een gezinstuin worden, dus het eerste waar je dan aan moet denken is speelruimte, ruimte voor de kinderen. Het is een grote tuin, dus hebben we hier voor een groot gazon gezorgd. Een speelgazon. We zullen daar later echt speelgazonzaad op zaaien. De plaats waar later eventueel een zwembad of zwemvijver kan komen, hebben we ook vrijgehouden. Daar hebben we ook gazon gemaakt, en zolang de kinderen thuis zijn komt daar een speeltoestel, een beetje ingesloten tussen twee plantenvakken. Vanaf het terras loopt er een pad naar achteren, langs de buren. In het begin loopt het recht, daarna komt er een kronkel in, dat maakt het een beetje speels. Zo komen we bij het tuinhuis, het overdekte gedeelte. Het tuinhuis is verbonden met de andere kant van de tuin door een pergola die overgroeid zal worden door mooie klimrozen. Langs achteren is er dan het speelgazon. En natuurlijk zijn er ook zithoekjes, hé. Hier is er één, daar is er één. Het is altijd leuk om vanuit je tuin overzicht te hebben over je tuin en woonst. Qua oriëntering is de tuin goed gelegen: we hebben gezien dat de zon ondergaat in het westen. Dus hier komt ze op, en dan draait ze zo met de wijzers van het uurwerk mee, dus de tuin ligt heel de dag in de zon. Dat is goed. Met schaduw hoeven we dus weinig rekening te houden voor de beplanting. Dat is ook belangrijk voor later.
Bon, we hebben nu een plan en een budget voor het tuinhuis. We hebben een goedkoop, eenvoudig tuinhuis gekozen dat toch zeker aan onze wensen zal voldoen. Wat is nu de volgende stap? Wel, even rustig het plan bekijken en bepalen wat je al kunt doen binnen een beperkt budget. En als ik hier nu eens kijk… Die boom, en die boom, één, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen… Kleine en grote boompjes. Dat is niet zo’n groot budget. Laten we er al eens werk van maken om die bomen te kiezen en ze ook meteen te planten, van zodra de tuin genivelleerd is. Zelfs als je dan pas binnen vier of vijf jaar verder investeert, heb je al bomen die mooi opgeschoten zijn.

Droomtuin - voorbereiding

Wat heb je nodig

Meer weten over

Deel je (nieuws)verhaal